Zasiedzenie nieruchomości po osobie zmarłej to sposób nabycia własności nieruchomości przez długotrwałe posiadanie samoistne po śmierci jej dotychczasowego właściciela. Jeżeli ktoś zajmuje nieruchomość po zmarłym tak, jakby był właścicielem (np. mieszka tam, płaci podatki, dba o nieruchomość) i robi to wystarczająco długo, może uzyskać prawo własności do nieruchomości przez zasiedzenie.
5 rzeczy, które musisz wiedzieć o zasiedzeniu nieruchomości po zmarłym
- Co to jest zasiedzenie nieruchomości: Zasiedzenie to sposób na nabycie własności nieruchomości przez długotrwałe posiadanie jej jak właściciel – mieszkanie, dom lub działka po zmarłym.
- Kto może złożyć wniosek o zasiedzenie: Posiadacz samoistny lub spadkobiercy osoby zmarłej mogą wystąpić o zasiedzenie po zmarłym, aby uregulować stan prawny nieruchomości.
- Łączenie okresów posiadania: Spadkobiercy mogą doliczyć czas posiadania nieruchomości przez zmarłego, dzięki czemu nie muszą zaczynać biegu zasiedzenia od nowa.
- Co przerywa zasiedzenie: Zasiedzenie może zostać przerwane przez pozew o wydanie nieruchomości, formalne uznanie prawa właściciela lub przekazanie nieruchomości innej osobie. Krótkotrwała nieobecność nie wstrzymuje biegu zasiedzenia!
- Skutki prawne zasiedzenia: Po upływie wymaganego okresu – 20 lat w dobrej wierze, a 30 lat w złej wierze, osoba zasiedlająca staje się właścicielem nieruchomości. Nieruchomość wychodzi z masy spadkowej, a pozostali spadkobiercy tracą w niej swoje udziały.
Zasiedzenie nieruchomości na rzecz zmarłego
Jeśli osoba zmarła za życia władała nieruchomością, choć nie miała uregulowanego prawa własności, to w takiej sytuacji sąd, w postępowaniu stwierdzającym zasiedzenie może orzec, iż to osoba zmarła nabyła własność nieruchomości przez zasiedzenie. Wówczas spadkobiercy mogą złożyć wniosek, aby sąd potwierdził, że ich bliski nabył nieruchomość przez zasiedzenie w trakcie swojego życia. Nieruchomość zostaje włączona do masy spadkowej po tej osobie i podlega dziedziczeniu na ogólnych zasadach.
Wystąpić o zasiedzenie na zmarłego mogą jego następcy prawni, czyli zazwyczaj spadkobiercy ustawowi lub testamentowi. Istotne jednak, by przed złożeniem wniosku był uregulowany status prawny spadkobierców, np. akt poświadczenia dziedziczenia.
Zasiedzenie nieruchomości a inni spadkobiercy
Często zdarza się, że jedno z dzieci pozostaje w domu po zmarłych rodzicach, opiekuje się nim i korzysta z niego, stawiając się w roli właściciela nieruchomości, podczas gdy inni spadkobiercy przez lata nie interesują się nią. Jeśli taki stan utrzymuje się wymagany prawem czas i jest nieprzerwany, może doprowadzić do sytuacji, w której osoba opiekująca się nieruchomością nabywa jej własność przez zasiedzenie, a pozostali współwłaściciele utracą swoje udziały w nieruchomości.
Prawo do nieruchomości przez zasiedzenie można nabyć nawet przeciwko członkom rodziny. Jeśli termin zasiedzenia upłynie, to pozostali spadkobiercy stają się uczestnikami postępowania sądowego. Sąd, stwierdzając zasiedzenie, potwierdza, że określona osoba nabyła wyłączne prawo własności, ponieważ przez 30 lat zachowywała się i władała nieruchomością jak jedyny właściciel.
Nieruchomość zostaje wyłączona z masy spadkowej – przestaje ona być wspólną własnością wszystkich dziedziców, a staje się wyłączną własnością tego, kto ją zasiedział. W takiej sytuacji nie ma obowiązku spłacania innych spadkobierców.
Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości
Procedura zasiedzenia wymaga złożenia do sądu rejonowego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wraz z opłatą sądową w kwocie 2000 zł.
We wniosku spadkobierca musi wskazać wszystkich pozostałych zainteresowanych, czyli innych spadkobierców zmarłego, którzy byliby współwłaścicielami nieruchomości – sąd zawiadomi ich o sprawie jako uczestników postępowania, zainteresowanych wynikiem postępowania.
Kiedy spadkobierca może złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości ze spadku?
Wniosek o zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład spadku może złożyć spadkobierca wtedy, gdy spełnione zostały przesłanki zasiedzenia – przede wszystkim wymagany okres nieprzerwanego posiadania tj. zgodnie z art. 172 KC:
- 20 lat w przypadku posiadania nieruchomości w dobrej wierze
lub
- 30 lat w przypadku posiadania nieruchomości w złej wierze.
Do tego okresu można doliczyć czas posiadania zmarłego poprzednika. Zgodnie z art. 176 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego, jeżeli w trakcie biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, także czas posiadania swojego poprzednika. Dzięki temu dzieci i wnuki, kontynuujące posiadanie po rodzicach lub dziadkach, nie muszą zaczynać liczenia od nowa.
Co przerywa bieg zasiedzenia?
Zasiedzenie przerywają formalne czynności prawne podjęte w sądzie celem ochrony prawa własności, np. roszczenie windykacyjne, czyli pozew o wydanie nieruchomości. Do przerwania zasiedzenia może dojść także wtedy, kiedy posiadacz przez dłuższy czas nie może korzystać z nieruchomości tak, jak właściciel, np. wskutek działań innej osoby.
Jeśli posiadanie samoistne zostanie przekazane komuś innemu albo posiadacz uzna formalnie prawa właściciela (np. podpisze umowę najmu, przyznając, że własność nie jest jego), również nie będzie można mówić o ciągłości posiadania we własnym imieniu. Po przerwaniu biegu terminu, czas posiadania zaczyna liczyć się na nowo. Nie przekreśla zasiedzenia:
- krótkotrwała przerwa,
- krótkotrwały wyjazd posiadacza.
Postępowanie o zasiedzenie a postępowanie spadkowe – co warto wiedzieć?
Przeprowadzenie lub brak postępowania spadkowego nie wpływa na bieg zasiedzenia. Może dojść do paradoksalnej sytuacji, w której nikt nie przeprowadził sprawy spadkowej po zmarłym, a mimo to po pewnym czasie jeden z posiadaczy nabywa własność przez zasiedzenie. Dopiero gdy sąd stwierdzi zasiedzenie, pojawia się potrzeba uregulowania kwestii spadkowych, aby wskazać krąg osób zainteresowanych w sprawie.
W trakcie działu spadku także mogą pojawić się wątki związane z zasiedzeniem. Zdarza się, że jeden ze spadkobierców podnosi zarzut, iż dana nieruchomość została już zasiedziana przez niego i nie powinna być dzielona. Sąd ze spadku może wyłączyć tę kwestię do osobnego rozpoznania.
Kto może złożyć wniosek o zasiedzenie?
Wystąpić z wnioskiem o zasiedzenie może posiadacz samoistny, czyli osoba, która włada nieruchomością jak właściciel – we własnym imieniu, a nie jako najemca czy dzierżawca. Posiadaczem samoistnym jest ten, kto korzysta z domu lub ziemi tak, jakby należały do niego.
Do zasiedzenia dochodzi najczęściej wtedy, gdy:
- formalny właściciel jest nieznany,
- formalny właściciel jest nieżyjący,
- nie dba o nieruchomość, a inna osoba przez długi czas zajmuje się nią.
Kiedy można nabyć własność przez zasiedzenie?
Nabycie własności przez zasiedzenie jest możliwe zarówno przez osoby obce, jak i przez członków rodziny zmarłego właściciela. Ważne jest:
- nieprzerwane posiadanie nieruchomości przez wymagany okres czasu (20 lub 30 lat);
- zamiar wykonywania prawa własności (dobra lub zła wiara).
Marlena Słupińska-Strysik
Zasiedzenie nieruchomości przez jednego ze spadkobierców – skutki prawne
Zasiedzenie nieruchomości, dla spadkobiercy-posiadacza jest sposobem na uregulowanie stanu prawnego na swoją korzyść. Dla pozostałych to sygnał, że zbyt długie zaniedbanie spraw własności może skutkować utratą praw.
💡Przykład:
Gdy minął 30 letni okres samodzielnego zamieszkiwania w domu po rodzicach, można ubiegać się o zasiedzenie nieruchomości i uznanie za wyłącznego właściciela, nawet gdy rodzeństwo po latach domaga się udziałów. Najlepszym rozwiązaniem w tej sytuacji jest jak najszybsze podjęcie formalnych kroków, aby sąd potwierdził prawo własności.
Podsumowanie – stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości po osobie zmarłej adwokat z Poznania
Stwierdzenie zasiedzenia pozwala definitywnie rozwiązaniem spor o nieruchomość w rodzinie, zakończyć długoletnie nieuregulowanie własności i zapewnić jednemu ze spadkobierców pełnię praw do całej nieruchomości czy ziemi. W przypadku wątpliwości związanych z uzyskaniem własności przez zasiedzenie nieruchomości lub uregulowania stanu prawnego nieruchomości, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.
Doświadczony adwokat pomoże przygotować wniosek o stwierdzenie zasiedzenia do sądu, przeanalizuje Twoją sytuację prawną i przeprowadzi Cię przez całą procedurę zasiedzenia nieruchomości, zwiększając szanse na skuteczne nabycie własności przez zasiedzenie.
Źródło:
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-176
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-172
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/koszty-sadowe-w-sprawach-cywilnych-17216873/art-40
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych. Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu.
Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego
reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
