Służebność mieszkania to obok zawarcia umowy dożywocia jeden z często wykorzystywanych sposobów na zabezpieczenie przez osoby starsze swojej przyszłości w wypadku przeniesienia własności nieruchomości. Wątpliwości może budzić jednak sytuacja służebnika w razie, gdy przed jego śmiercią, nastąpi zgon właściciela mieszkania. Czy to oznacza, że służebnik traci swoje prawa i ochronę? Sprawdź.
Służebność mieszkania a śmierć właściciela nieruchomości
Śmierć zmarłego właściciela nie znosi służebności mieszkania. Ta przechodzi na jego spadkobierców zmarłego właściciela, którzy zobowiązani są do jej wykonywania na dotychczasowych zasadach. Osobisty charakter i niezbywalność służebności dotyczą bowiem wyłącznie uprawnionego.
Służebność mieszkania a śmierć służebnika
Zgoła odmiennie wygląda sytuacja w razie śmierci służebnika, czyli podmiotu uprawnionego do zamieszkiwania w mieszkaniu, którego nie jest właścicielem. Osobisty charakter służebności powoduje, że uprawnienie z niej wynikające nie jest dziedziczone przez spadkobierców, ale wygasa z chwilą śmierci służebnika.
Wynika to wprost z treści art. 299 Kodeksu Cywilnego, który stanowi, iż: „służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego”. Służebność wygasa zatem automatycznie, a właściciel mieszkania odzyskuje pełne prawo do korzystania z nieruchomości.
Czym jest służebność mieszkania?
Służebność mieszkania to służebność osobista, która stanowi jedno z ograniczonych praw rzeczowych. Polega ona na tym, że oznaczona osoba może zamieszkiwać w danym mieszkaniu aż do swojej śmierci, nie będąc przy tym jego właścicielem.
Służebność mieszkania jest jednym ze sposobów na zabezpieczenie interesów osób na wypadek starości, w związku z przekazaniem własności nieruchomości dzieciom lub wnukom.
Czy służebność mieszkania ustanawia się poprzez akt notarialny?
Tak, ustanowienie służebności mieszkania wymaga formy aktu notarialnego.
Czym cechuje się służebność osobista mieszkania?
Służebność mieszkania cechuje:
- charakter osobisty – przysługuje ona określonej osobie;
- niezbywalność – służebności nie można sprzedać, przekazać w drodze darowizny lub w inny sposób przenieść na kogoś innego.
Cechy służebności mieszkania związane są nierozerwalnie z celem jej ustanowienia. Jak podkreśla się w doktrynie, ustanawiana jest on po to, aby zaspokoić osobiste potrzeby uprawnionego (służebnika). Służy ona więc przede wszystkim celom konsumpcyjnym, jednak warto zwrócić uwagę, że mogą przemawiać za nią także kwestie np. moralne.
Śmierć właściciela mieszkania ze służebnością a wpis służebności do KW
W kontekście służebności mieszkania i możliwej śmierci właściciela lokalu warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną istotną kwestię tj. wpis służebności do księgi wieczystej nieruchomości. Wpis dokonywany jest na podstawie wniosku, który składany jest do sądu rejonowego wydziału ksiąg wieczystych. Koszt wniosku to wydatek 200 zł.
Mimo że wpis ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, czyli jedynie potwierdza stan prawny, a nie go tworzy, a zatem nie jest warunkiem skuteczności służebności, to jednak stanowi on faktyczne zabezpieczenie dla uprawnionego. Szczególnego znaczenia nabiera zaś w razie zmiany właściciela nieruchomości, w tym jego śmierci. Dlaczego? Służebność taka jest bowiem znana nowemu właścicielowi, który ze względu na ujawnienie służebności w księdze wieczystej nie ma przesłanek do jej podważenia.
Marlena Słupińska-Strysik
Podsumowanie – ustanowienie służebności mieszkania – Adwokat od nieruchomości Poznań
✔️ Służebność mieszkania cechuje osobisty charakter.
✔️ Zgodnie z art. 303 KC, jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.
✔️ Służebności osobistej mieszkania nie można nabyć przez zasiedzenie.
✔️ Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.
✔️ Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości związane z zakresem służebności, wygaśnięciem służebności, prawem służebnika, prawem do korzystania z mieszkania w związku z prawem służebności, zniesieniem służebności mieszkania czy też dożywotnią służebnością mieszkania zapraszamy na konsultację z doświadczonym adwokatem od spraw związanych z nieruchomościami w naszym oddziale Kancelarii w:
📍 Wolsztynie,
📍 Poznaniu,
📍 Świeciu
📍 Nowym Tomyślu.
Źródło:
- https://arslege.pl/wygasniecie-sluzebnosci-osobistej-ze-smiercia-uprawnionego/k9/a4090/
- https://lexlege.pl/kc/art-303/
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych. Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu.
Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego
reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
